Een schutting op een muurtje kan prima, maar alleen als het muurtje de schutting ook echt kan dragen. Wind duwt tegen de schuttingplanken en die kracht komt via de palen in het metselwerk terecht. Is de fundering daar niet op berekend, dan krijg je scheuren of een muur die gaat hellen. In dit artikel lees je hoe je beoordeelt of je muurtje, keerwand of betonband geschikt is, welke bevestiging bij jouw situatie past, hoe je met hoogteverschil in een aflopende tuin omgaat en welke regels voor hoogte en burenrecht gelden. Het muurtje telt namelijk mee in de totale hoogte.
Kort samengevat
- Het muurtje en de schutting samen vormen één erfafscheiding: achter en naast de woning is maximaal 2 meter vergunningvrij, voor de woning 1 meter.
- Een bestaand siermuurtje is zelden gebouwd om windbelasting op te vangen. Laat de palen bij voorkeur naast de muur in de grond of in een eigen fundering staan.
- Bij een keerwand of hoogteverschil moet je vooraf weten vanaf welk niveau de hoogte telt. Overleg dit met de buren en check de regels van je gemeente.
- Staat het muurtje op de erfgrens, dan is het van jou en je buren samen en heb je hun instemming nodig voor een schutting erbovenop.
- Kies een licht, vormvast materiaal zoals Douglas of composiet en zorg dat de onderkant vrij van het metselwerk blijft, zodat het water weg kan.
Inhoudsopgave
- Wanneer kies je voor een schutting op een muurtje?
- De regels: hoogte, vergunning en de buren
- Kan je bestaande muurtje een schutting dragen?
- Drie manieren om een schutting op een muurtje te zetten
- Aflopende tuin en hoogteverschil: trapsgewijs of meelopend
- Schutting op een keerwand of betonband
- Welk materiaal zet je op een muurtje?
- Stappenplan: van muurtje tot schutting
- Onze kijk op een schutting op een muurtje
- Maatwerk van advies tot plaatsing
- Veelgestelde vragen
- Bronnen
Wanneer kies je voor een schutting op een muurtje?
In Nederlandse tuinen zien we vier situaties steeds terug.
1. Er staat al een laag tuinmuurtje. Vaak is dat 40 tot 80 cm metselwerk uit de tijd dat de woning gebouwd werd. Je wilt meer privacy, maar de muur zelf vind je mooi of slopen kost te veel.
2. De tuin loopt af of ligt hoger dan die van de buren. Dan houdt een keerwand de grond tegen en wil je daarboven afscherming. In polderwijken rond Rotterdam, Dordrecht en Ridderkerk zie je dat bijvoorbeeld bij opgehoogde terrassen of bij tuinen die tegen een dijk aan liggen.
3. Er ligt een betonband of opsluitband langs de erfgrens. Die is bedoeld om bestrating op zijn plek te houden, niet om een schutting te dragen. Toch wordt er vaak een schutting op gezet.
4. Je wilt hout uit de natte grond houden. Een stenen of betonnen onderkant met daarboven hout of composiet voorkomt dat planken onderaan wegrotten. Dat is ook het idee achter een hout-beton schutting: onderaan steen, bovenaan hout.
In alle vier de gevallen is de vraag dezelfde: wat draagt de schutting, het muurtje of de grond ernaast?
De regels: hoogte, vergunning en de buren
Het muurtje telt mee in de hoogte
Volgens Het Juridisch Loket mag een schutting, muur of hek naast of achter de woning maximaal 2 meter hoog zijn en voor de woning maximaal 1 meter. Wie hoger wil, heeft meestal een omgevingsvergunning nodig. Dit geldt voor de erfafscheiding als geheel. Een muurtje van 60 cm met een schutting van 180 cm erop is dus 2,40 meter en valt niet meer binnen de vergunningvrije maat. Wil je binnen de regels blijven, dan mag de schutting op dat muurtje maximaal 140 cm hoog zijn.
In ons artikel over schuttinghoogte en de regels gaan we verder in op de verschillen tussen voortuin, zijtuin en hoekwoning.
Hoogteverschil: vanaf welk niveau meet je?
Bij een keerwand of aflopende tuin is het lastiger. Aan jouw kant kan de erfafscheiding 2 meter zijn, terwijl de buren aan hun kant tegen 2,50 meter aankijken, of andersom. De precieze meetregels kunnen per situatie en per omgevingsplan verschillen. Ga er niet van uit dat de laagste kant gunstig voor je uitpakt, en vertrouw ook niet op het slim ophogen of afgraven van grond direct bij de erfgrens. Leg je plan voor aan je gemeente en bespreek het met de buren voordat je bestelt.
Op de erfgrens? Dan beslis je samen
Staat het muurtje precies op de erfgrens, dan is het van jou en je buren samen, wie het destijds ook betaald heeft. Het Juridisch Loket is daar duidelijk over: voor wijzigingen aan een gezamenlijke erfafscheiding heb je instemming van de buren nodig. Een schutting op dat muurtje is zo'n wijziging, want het verandert zowel de constructie als het aanzicht. Staat het muurtje helemaal op je eigen grond, dan beslis je zelf en betaal je ook alles zelf.
Twijfel je waar de grens precies loopt? Kijk dan in je eigendomsakte en bij het Kadaster. Hoe dat werkt, lees je in de uitleg over je erfgrens bepalen. Ook in ons stappenplan voor een schutting op de erfgrens komen artikel 5:49 BW en de 50/50-verdeling van de kosten aan bod.
Onze tip: zet afspraken over hoogte, materiaal, onderhoud en kosten op papier en laat beide partijen tekenen. Het Juridisch Loket raadt aan om op tijd en vriendelijk met je buren te praten voordat een meningsverschil uit de hand loopt.
Vergunningvrij of niet
De landelijke voorwaarden voor vergunningvrije erfafscheidingen staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving en in het omgevingsplan van je gemeente. Lokale regels kunnen strenger zijn, bijvoorbeeld in een beschermd stadsgezicht in de binnenstad van Dordrecht of Delft. Doe daarom altijd de vergunningcheck in het Omgevingsloket. Rijksoverheid legt uit wanneer je vergunningvrij kunt bouwen en waarom je het omgevingsplan moet meenemen.
Kan je bestaande muurtje een schutting dragen?
Dit is de belangrijkste vraag, en het eerlijke antwoord is meestal: niet zonder meer. Een tuinmuurtje is gebouwd om zijn eigen gewicht te dragen. Een schutting erbovenop werkt als een zeil. Bij harde wind trekt de bovenkant van de schutting aan het muurtje, waardoor er een hefboom ontstaat op de voegen en de fundering.
Voor een gemetselde tuinmuur geldt als vuistregel een fundering die minstens twee keer zo breed is als de muur, dus minimaal 20 cm bij een muur van 10 cm dik. Die fundering moet minimaal 30 cm diep liggen, en 50 tot 80 cm om vorstschade te voorkomen. Veel oude siermuurtjes staan op een paar lagen stenen of op een smalle strook beton en voldoen daar niet aan.
Controleer het muurtje op deze punten:
| Controlepunt | Geschikt | Twijfel of ongeschikt |
|---|---|---|
| Dikte | Steens (circa 20 cm) of dikker | Halfsteens (circa 10 cm) |
| Fundering | Gestorte betonfundering, vorstvrij | Onbekend, ondiep of alleen een paar stenen |
| Staat van het metselwerk | Strak, geen scheuren, voegen hard | Scheuren, losse voegen, uitbloei |
| Recht en waterpas | Staat loodrecht | Helt of verzakt plaatselijk |
| Functie | Alleen afscheiding | Houdt ook grond tegen (keerwand) |
De ondergrond telt ook mee. In grote delen van Zuid-Holland, van de Alblasserwaard tot de Krimpenerwaard en de polders rond Zoetermeer en Gouda, bestaat de bodem uit klei en veen. Daar zakt grond in de loop der jaren, en een zwaar muurtje met een schutting erop zakt mee als de fundering niet goed is. Hoe sterk de wind op een schutting drukt, lees je in ons artikel over windbelasting op een schutting.
Drie manieren om een schutting op een muurtje te zetten
| Methode | Hoe het werkt | Voordelen | Nadelen |
|---|---|---|---|
| Palen naast het muurtje | Palen staan in de grond of in een eigen betonpoer direct achter de muur, de schermen lopen over de muur heen | Muurtje draagt niets, sterkste oplossing | Palen zichtbaar aan één kant, er is ruimte achter de muur nodig |
| Palen op het muurtje | Stalen paalvoeten met chemische ankers bovenop of tegen de muur | Strak, geen graafwerk | Alleen voor zware, gezonde muren en lagere schuttingen, alle krachten komen op het metselwerk |
| Nieuw muurtje met ingestorte palen | Muurtje of betonband opnieuw opbouwen op een vorstvrije fundering, met palen of ankers meegestort | Eén geheel, zeer stabiel, mooi afgewerkt | Meeste werk, oud muurtje moet weg |
Palen naast het muurtje heeft onze voorkeur bij bestaande muren. De schutting is zelfstandig en het muurtje is alleen nog sierwerk. Houd tussen de onderkant van de schermen en de muurkop een paar centimeter ruimte, zodat regenwater weg kan en de planken niet nat blijven staan.
Palen op het muurtje kan alleen als het metselwerk dik en gezond is en goed gefundeerd. Boren in een halfsteens muurtje van 10 cm met een schutting van 1,40 meter erop is vragen om scheuren. Gebruik in ieder geval chemische ankers in plaats van gewone pluggen en boor nooit te dicht bij de rand of in een stootvoeg.
Een nieuw muurtje met ingestorte palen is de duurzaamste keuze als het oude muurtje toch al slecht is. Je bepaalt dan zelf de hoogte van de onderbouw en zorgt meteen voor een fundering die op de schutting is berekend.
Aflopende tuin en hoogteverschil: trapsgewijs of meelopend
Loopt je tuin af, dan heb je twee opties.
Trapsgewijs. Elk scherm staat waterpas en springt per paal een stukje omlaag. Het muurtje of een betonplaat vult de driehoek onderaan op, zodat er geen gaten ontstaan waar huisdieren onderdoor kunnen. Dit is de standaard bij panelen, composiet en hout-beton, omdat die systemen haaks op de paal moeten aansluiten.
Meelopend. De bovenkant van de schutting volgt de helling. Dat kan alleen met losse planken of latten die je per stuk op maat zaagt, dus echt maatwerk. Het oogt rustiger bij een lange, gelijkmatige helling.
Bij een sterk hoogteverschil, zoals een tuin die een halve meter hoger ligt dan die van de buren, is de keerwand het eigenlijke bouwwerk en is de schutting de afwerking. De keerwand moet de gronddruk opvangen en de schutting moet de wind opvangen. Combineer die twee belastingen niet in één dun muurtje.
Schutting op een keerwand of betonband
Een keerwand van beton, stapelblokken of L-elementen is gemaakt om horizontaal te duwen tegen de grond die erachter ligt. Zet je er een schutting op, dan komt de windkracht daar nog bij. Bij betonnen L-elementen is het vaak beter om de palen aan de hoge kant in de grond te zetten, achter de keerwand, zodat de schutting los staat. Bij stapelblokken raden we bevestiging op de bovenste laag af, omdat die blokken los op elkaar liggen.
Een betonband of opsluitband is vaak maar 5 tot 10 cm breed en ligt in een bedje van zand of schraal beton. Daar boor je geen paalvoeten in. Gebruik de band liever als strakke onderafwerking en zet de palen ernaast in de grond. Wil je een dichte, stenen onderkant, kies dan voor een betonplaat of onderplaat tussen de palen. Bij een hout-betonsysteem hoort dat er standaard bij, en ook onze beton wandpanelen zijn op die manier te combineren.
Welk materiaal zet je op een muurtje?
Op een muurtje wil je een schutting die licht is, niet krimpt of uitzet en weinig onderhoud vraagt, want het metselwerk eronder wil je niet elke paar jaar beschadigen.
- Douglas. Sterk, mooi van tekening en goed te bewerken voor maatwerk zoals een meelopende bovenkant. Douglas vergrijst na verloop van tijd, en wie dat niet wil, behandelt het hout.
- Composiet. Vormvast, rot niet en hoeft niet geschilderd te worden. Wel zwaarder dan hout, dus extra belangrijk dat de palen goed staan. Lees ook of een schutting vervangen door composiet de moeite waard is en welke kleuren composiet mooi staan bij rood of grijs metselwerk.
- Hout-beton. Zelf al een combinatie van steen en hout, logisch als je het oude muurtje vervangt.
Alle opties naast elkaar vind je in onze vergelijking van schuttingmaterialen. Voor wat het per meter kost, kijk je bij de prijs van een composiet schutting en de rekenvoorbeelden voor composiet.
Stappenplan: van muurtje tot schutting
- Bepaal de erfgrens en het eigendom. Staat het muurtje op de grens? Dan eerst overleg en schriftelijke afspraken met de buren.
- Doe de vergunningcheck. Tel muurtje plus schutting op en controleer de maximale hoogte in het Omgevingsloket, ook voor je eigen gemeente.
- Beoordeel het muurtje. Dikte, fundering, scheuren, waterpas. Graaf op één plek naast de muur een gat om te zien waar die op staat.
- Kies de methode. Palen naast de muur, op de muur of een nieuw muurtje. Bij twijfel: palen naast de muur.
- Los het hoogteverschil op. Trapsgewijs of meelopend, en bedenk wat er met de driehoeken onderaan gebeurt.
- Kies materiaal en kleur die passen bij het metselwerk en de woning.
- Laat palen en fundering stellen. Eerst de palen loodrecht en op de juiste afstand, daarna de schermen.
- Werk de aansluiting af. Ruimte boven de muurkop voor afwatering, een afdekkap op de palen en een nette aansluiting aan de gevel.
Onze kijk op een schutting op een muurtje
We krijgen vaak de vraag of we een schutting "gewoon even op het muurtje" kunnen zetten. Ons antwoord is altijd hetzelfde: eerst kijken waar dat muurtje op staat. Het mooiste ontwerp is niets waard als na twee winters het metselwerk scheurt of de schutting scheef gaat staan. Daarom laten we in de meeste projecten de schutting zelf dragen, met palen die in de grond of op een betonnen fundering staan, en is het muurtje alleen nog een mooie onderkant.
Waar het muurtje toch slecht is, adviseren we om het te vervangen in plaats van te repareren. Dan bouwen we de onderkant en de schutting als één geheel, met de hoogte die bij de regels en de buren past. Het gaat ons niet om de snelste oplossing, maar om een afscheiding die er over tien jaar nog net zo strak bij staat en die aansluit bij de rest van de tuin. Bij elk project kijken we naar het geheel: materiaal, kleur, afwatering, de overkapping die er misschien later komt, en de manier waarop je de tuin gebruikt.
— Renaldo
Maatwerk van advies tot plaatsing
TimberLine ontwerpt en plaatst schuttingen van composiet en houtconstructies op maat, met premium Douglas hout, persoonlijke begeleiding en 10 jaar garantie. We werken in heel Nederland, ook in Zuid-Holland: in Rotterdam, Dordrecht, Ridderkerk, Barendrecht, Zwijndrecht, Papendrecht en omgeving. Moet er onder de schutting of een nieuwe overkapping een stevige basis komen, dan verzorgen we ook de betonnen fundering op maat. Wil je weten wat er bij jouw muurtje of keerwand mogelijk is? Neem contact op via timber-line.nl en vraag een persoonlijk advies aan.
Veelgestelde vragen
Hoe hoog mag een schutting op een muurtje zijn?
Muurtje en schutting samen mogen naast en achter de woning maximaal 2 meter hoog zijn en voor de woning 1 meter. Bij een muurtje van 50 cm blijft er dus 150 cm over voor de schutting. Hoger bouwen kan, maar dan heb je meestal een omgevingsvergunning nodig.
Mag ik een schutting op het muurtje van de buren zetten?
Alleen met toestemming. Staat het muurtje op de erfgrens, dan is het van jullie samen en is voor een wijziging instemming nodig. Staat het helemaal op hun grond, dan is het hun bezit en mag je er niets aan bevestigen.
Kan ik palen met paalvoeten op een gemetseld muurtje boren?
Alleen als het muurtje dik genoeg is, goed gefundeerd en zonder scheuren. Gebruik dan chemische ankers en houd de schutting laag. Bij een halfsteens muurtje of een losse betonband raden we het af: zet de palen dan naast de muur in de grond.
Hoe plaats je een schutting in een aflopende tuin?
De meest gebruikte manier is trapsgewijs: elk scherm staat waterpas en zakt per paal een stukje, terwijl een muurtje of betonplaat de ruimte onderaan opvult. Bij losse planken kan de bovenkant ook de helling volgen. Bij een groot hoogteverschil is eerst een goede keerwand nodig.
Bronnen
- Het Juridisch Loket: regels over erfafscheiding
- Het Juridisch Loket: erfgrens bepalen
- Het Juridisch Loket: tips voor een gesprek met de buren
- IPLO: vergunningvrije erf- en perceelafscheidingen
- Rijksoverheid: het Omgevingsloket
- Rijksoverheid: vergunningvrij bouwen en verbouwen
- Homedeal: fundering en kosten van een tuinmuur